هارپ چه می‌کند و چرا این‌قدر ترسناک تصور شده است؟
ایستگاهی در آلاسکا که یونوسفر را مطالعه می‌کند، چگونه در داستان‌ها به سلاح کنترل هوا و ذهن تبدیل شد؟
نام هارپ (HAARP) مخفف «برنامهٔ پژوهشی فعال شفق‌قطبی با فرکانس بالا» است. اگر فقط عنوان را بشنوی، چیزی از جنس داستان علمی‌تخیلی به ذهن می‌رسد. اما خود ایستگاه چیز ساده‌تری است: مجموعه‌ای از آنتن‌ها در گاکونا در آلاسکا برای مطالعهٔ یونوسفر، لایهٔ باردار بالای جو.
هارپ رسماً چیست؟
بنا بر سایت رسمی هارپ، این مرکز «ابزار تحقیقات یونوسفری» دارد که بخش‌های کوچکی از یونوسفر را موقتاً تحریک می‌کند و ابزارهای اندازه‌گیری، واکنش را ثبت می‌کنند. هارپ در دههٔ ۱۹۹۰ با بودجهٔ نیروی هوایی و نیروی دریایی آمریکا ساخته شد و از ۱۱ اوت ۲۰۱۵ دانشگاه آلاسکا فیربنکس آن را اداره می‌کند. کاربردهایی مثل ارتباطات رادیویی و ناوبری ماهواره‌ای از دلایلی است که یونوسفر برای پژوهش اهمیت دارد.
از لابراتوار تا افسانه
سرچشمهٔ بخشی از ترس‌ها این است که طرح در آغاز با پشتوانهٔ نظامی دنبال می‌شد و جزئیاتش برای عموم کم‌دسترس بود. ثبت اختراعات برنارد ایستلاند دربارهٔ تقویت یونوسفر هم گاه به‌عنوان «سند» نقل می‌شود، در حالی که ثبت یک اختراع به معنی ساخت و کارکرد آن نیست. نام نیکولا تسلا نیز، به‌خاطر آزمایش‌های او در انتقال بی‌سیم انرژی، اغلب به ماجرا اضافه می‌شود. پس از هر زلزله یا طوفان بزرگ، دوباره شایعهٔ «هارپ مقصر است» برمی‌گردد.
این ادعاها یک مشکل مقیاس دارند: انرژی زلزله یا طوفان چند مرتبه از توان فرستندهٔ ایستگاه بزرگ‌تر است. افزون بر این، یونوسفر در ارتفاع حدود ۶۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتری قرار دارد و هوای روزمره در لایهٔ پایین جو شکل می‌گیرد. چنین استدلالی ثابت نمی‌کند هر برنامهٔ نظامی بی‌خطر است؛ فقط نشان می‌دهد ادعای کنترل آب‌وهوا یا ذهن باید دلیل مستقل بیاورد.
اگر می‌خواهی روایت رادیو عجایب را بشنوی، دو قسمت منتشر شده است: «هارپ: اسلحه مرگ تسلا» و «هارپ: کنترل ذهن». می‌توانی ادعاها را با پرسش‌های بالا بسنجی: سازوکار چیست، مقیاس انرژی چقدر است و آیا سند مستقلی دارد؟