ام‌کی‌اولترا: بخش مستند ماجرا کجا تمام می‌شود؟
برنامهٔ سیا واقعی بود و در کنگره بررسی شد؛ اما بسیاری از اسناد نابود شدند. تفاوت میان آنچه ثبت شده و آنچه حدس زده می‌شود را روشن کنیم.
در میان همهٔ «نظریه‌های توطئه»، ام‌کی‌اولترا ویژگی کمیاب دارد: اصل آن توطئهٔ ادعایی نیست، بلکه برنامه‌ای است که کمیته‌های رسمی کنگرهٔ آمریکا دربارهٔ آن شنود برگزار کرده‌اند. دشوارتر از اثبات وجودش، جداکردن بخش مستند از بخش حدس‌هاست.
آنچه ثبت شده است
برنامه در ۱۹۵۳ زیر نظر سیدنی گاتلیب در سازمان سیا آغاز شد و هدفش بررسی روش‌هایی برای تأثیر بر رفتار و استنطاق بود، از جمله با مواد روان‌گردان مانند ال‌اس‌دی. در ۱۹۷۵ کمیسیون راکفلر و کمیتهٔ چرچ در مجلس سنا دربارهٔ فعالیت‌های سازمان‌های اطلاعاتی تحقیق کردند و در ۱۹۷۷ نشست ویژهٔ سنا (Project MKUltra, the CIA’s Program of Research in Behavioral Modification) برگزار شد. در این نشست گفته شد که مجموعه‌ای از سوابق مالی باقی‌مانده کشف شده و نشان می‌دهد برنامه شامل ۱۴۹ زیرپروژه بود؛ بسیاری از آن‌ها در دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و زندان‌ها انجام شده بودند، گاهی بدون آگاهی شرکت‌کنندگان.
دو نمونهٔ مشهور: مرگ فرانک اولسون، دانشمند ارتش، در ۱۹۵۳ پس از مصرف ناآگاهانهٔ ال‌اس‌دی، که بعدها خانواده‌اش عذرخواهی رسمی و غرامت گرفتند؛ و پژوهش‌های دکتر اوئن کمرون در مؤسسهٔ آلن در مونترال که با بودجهٔ غیرمستقیم سیا انجام شد و بعدها محکوم شد.
آنچه ناروشن مانده است
ریچارد هلمز، مدیر وقت سیا، در ۱۹۷۳ دستور نابودی بخش بزرگی از پرونده‌ها را داد. بنابراین فهرست کامل آزمایش‌ها و قربانیان هرگز در دست نیست. در نتیجه دو خطا رایج است: این‌که فرض کنیم هر ادعای شگفتِ مرتبط با سیا «حتماً ام‌کی‌اولترا» است، یا این‌که کل برنامه را اغراق بدانیم. بهترین راه، تکیه بر اسنادِ نشست‌های ۱۹۷۵ و ۱۹۷۷ و تفکیک ادعاهای مستند از شایعه است.
رادیو عجایب این موضوع را در دو قسمت پوشش داده است: «ام کی اولترا: انقلاب ال اس دی» و «آزمایش روی بچه‌ها». هنگام شنیدن، هر ادعا را با همین پرسش بسنج: منبعش سند رسمی است، شهادت، یا نقل‌قولی از نقل‌قول؟